Ogród Saski — najstarszy park Warszawy, dojazd i historia
Ogród Saski zna każdy, kto choć raz przechodził od Marszałkowskiej w stronę Teatru Wielkiego. Mniej osób wie, że to najstarszy park publiczny w Polsce — i że tuż za jego wschodnią granicą, od strony Placu Piłsudskiego, przygotowywana jest jedna z największych rekonstrukcji w historii Warszawy. Park nie zamyka się przed zwiedzającymi ani na chwilę, ale krajobraz wokół zmienia się na naszych oczach.
Park starszy niż Polska pod rozbiorami
27 maja 1727 roku Ogród Saski przestał być prywatnym ogrodem Augusta II i został otwarty dla mieszkańców Warszawy — jako pierwszy publiczny park w kraju. Układ w stylu francuskim, z promienistymi alejkami i geometrycznymi kwaterami zieleni, przetrwał kolejne przebudowy i do dziś wyznacza kształt parku.
W samym środku stoi Fontanna Wielka, uruchomiona 4 czerwca 1855 roku z okazji otwarcia warszawskich wodociągów. Zaprojektował ją Henryk Marconi — i to jedyna z czterech ówczesnych warszawskich fontann, która przetrwała do naszych czasów (pozostałe stały na Placu Teatralnym, przy Kolumnie Zygmunta i na Rynku Starego Miasta). Niedaleko fontanny czeka jeszcze jedna ciekawostka: zegar słoneczny ufundowany w 1863 roku przez Antoniego Szeligę Magiera, kronikarza starej Warszawy.
Przy wejściu od strony Placu Piłsudskiego, pod kolumnadą, znajduje się Grób Nieznanego Żołnierza. Szczątki żołnierza sprowadzono z Cmentarza Obrońców Lwowa i złożono tu 2 listopada 1925 roku, a sam grób zaprojektował Stanisław Kazimierz Ostrowski. To wciąż jedno z najważniejszych miejsc pamięci w Polsce — z wartą honorową i codziennymi apelami.
Budowa Pałacu Saskiego tuż za płotem
Już od 18 sierpnia 2022 roku zachodnia strona Placu Piłsudskiego stoi za ogrodzeniem o długości około 680 metrów — tak ruszyły pierwsze prace przy odbudowie Pałacu Saskiego, Pałacu Brühla i przyległych kamienic, inwestycji szacowanej na ok. 2,5 mld zł. Właściwa budowa jeszcze nie ruszyła: na terenie trwają badania archeologiczne i prace przygotowawcze, a pierwotny termin zakończenia w 2030 roku stoi pod znakiem zapytania. Samo ogrodzenie ma też drugą funkcję — na jego panelach wisi wystawa ze zdjęciami odkryć z badań archeologicznych z lat 2006–2008.
Dla odwiedzających najważniejsza informacja jest prosta: Grób Nieznanego Żołnierza zostaje dostępny przez cały czas trwania budowy, a kolumnada Pałacu Saskiego ma stanąć w pewnej odległości od grobu, żeby go nie zasłaniać. Sam Ogród Saski — z fontanną, zegarem słonecznym i alejkami — leży po drugiej stronie i funkcjonuje normalnie. Jeśli planujesz spacer, licz się tylko z tym, że od strony placu zamiast widoku na ruiny kolumnady zobaczysz ogrodzony teren przyszłej budowy.
Jak dojechać bez samochodu
Jedną z najbliższych stacji metra jest Ratusz Arsenał na linii M1, schowana pod Placem Bankowym — z wyjścia na powierzchnię do bramy Ogrodu Saskiego jest ok. 9 minut spokojnym spacerem.
Tramwajem wygodniej wysiąść na przystanku Plac Bankowy, tuż przy wyjściu z metra — to jeden z większych węzłów tramwajowych w centrum, obsługiwany m.in. liniami 15 i 18. Aktualny rozkład i pozostałe linie na tym przystanku warto sprawdzić w wyszukiwarce Warszawskiego Transportu Publicznego — rozkłady w centrum zmieniają się częściej niż na osiedlach, zwłaszcza przy objazdach związanych z budową.
Gdzie w tym robotaxi
Robotaxi jeszcze nie jeździ — start planujemy na 2027 rok — ale Ogród Saski to dobry przykład miejsca, do którego metro i tramwaj nie rozwiążą wszystkiego. Jeśli wybierzesz się tu wieczorem, z dzieckiem, albo po prostu nie chcesz kombinować z objazdami wokół placu budowy, po uruchomieniu zamówisz auto z telefonu prosto pod bramę od strony Marszałkowskiej albo Senatorskiej, bez szukania przystanku. Więcej o tym, jak ma działać cała sieć robotaxi w Polsce, znajdziesz na robocab.pl.
Co jeszcze zobaczyć w tej części Warszawy
Ogród Saski leży na granicy Śródmieścia i Muranowa, kilka minut od Starego Miasta. Pisaliśmy już, jak zaplanować weekendowy spacer po Starym i Nowym Mieście — stąd to naturalna kontynuacja trasy. W drugą stronę, za Hale Mirowskie i muzeum POLIN, opisaliśmy dojazd na Muranów, gdzie ta sama stacja Ratusz Arsenał też się przydaje. A jeśli szukasz ogólnego przeglądu, jak dojechać do centrum i gdzie zaparkować, mamy osobny artykuł o Śródmieściu, metrze M1 i M2 oraz strefie SPPN.